تاریخچه رادیو تلویزیون ملی

۹۰ کلن غږ
صدای نود سال قبل
تصویر چهل سال تا امروز

له نن څخه پوره ۹۰ کاله وړاندې چې د افغانستان د تل پاتې خپلواکۍ د بیرته ګټلو ۸ کاله تیر شوي و اعلیحضرت غازی امان الله خان په هیواد کې د خپلو ترقي پروګرامونو په پلي کولو لګیا و، دغه مترقي افغان پاچا په افغانستان کې د راډیويي خپرونو د پیل تکل وکړ او دا هغه وخت و چې په ډیرو ولسونو کې لا له راډیو سره او له راډیويی خپرونو سره آشنايي نه وه.

برای بر آورده شدن این هدف وی انجینیر عطا الله خان را بخاطر آموزش به جرمني فرستاد، نامبرده بعد از آموزش تخنیک رادیو در سال ۱۳۰۵ هجري شمسي از جرمني به کشور برګشت ولی این بار تنها نبود وی با خود دستګاه رادیو و چند تن از متخصصین آلماني را با خود آورده بود، حکومت افغانستان دو دستګاه کوچک نشرات رادیو را از جرمنی خریداری نموده. دستګاه اولی در سال ۱۳۰۶ هجري شمسي در کابل نصب و در نظر بود دستګاه دوم آن در کندهار نصب و فعال ګردد.

د راډیو غږ د لومړي ځل لپاره د کابل په فضا کې خپور شو، ددغې لومړنۍ راډیو مرکز د آرتل پل ختیځې ډډې ته په لندني کوټې یا کوته لندني کې و.

اولین انانسر و نظاق این رادیو غلام سرور خان ګویا و از اولین آواز خوانان آن استاد قاسم، استاد غلام حسین و عده ی دیګر بودند. بعد از سقوط دولت امانی صدای اولین رادیو در افغانستان نیز خاموش ساخته شد. در سال ۱۳۱۴ هجري شمسی عبدالمجید خان زابلی رییس بانک ملی افغانستان و بعدا وزیر اقتصاد در مورد تاسیس دستګاه رادیو در کابل با مقامات آلمانی موافقت نامه را در امضا نمود.

د راډیو کابل خپرونې په رسمي توګه د ۱۳۲۰ هجري شمسي کال د وري یا حمل میاشتې په لومړۍ نیټه د وخت د صدراعظم د مرستیال او د پوهنې وزیر سردار محمد نعیم خان په پښتو وینا پرانیستل شوه.
در سال ۱۳۴۳ هجري شمسي تاسیسات جدید رسماْ آغاز به کار کرد و با امکانات بهتر و بیشتر رادیو کابل به رادیو افغانستان تبدیل شد. آرشیف غنی رادیو افغانستان ۴۵ هزار ساعت مواد ثبتی نشراتی دارد که شامل بخش های موسیقی و مواد ارزشمند تاریخی، سیاسی و فرهنګی میباشد و صدا های تمام زمامداران و شخصیت های سیاسی وقت در آن محفوظ است.

کلیپ: تقریباْ شش برنامه که عبارت از اردو، عربی، انګلیسی، فرانسوی، روسی و جرمنی بود در این رادیو نشرات داشت.

اوس د راډیو افغانستان په څنګ کې راډیو کابل هم نشرات لري، دغه راز په ۳۳ نورو ولایتونو کې راډیويي خپرونې محلي نشرات کوي. په افغانستان کې د تلویزیوني خپرونو پیلیدل د اعلیحضرت محمد ظاهر شاه د واکمنۍ په اواخرو کې د شهید محمد موسی شفیق د صدارت په دوران کې مطرح شول.
در سال ۱۳۵۵ هجري شمسي تفاهم نامه اعمار ستدیو های تلویزیون میان افغانستان و جاپان به امضا رسید. نشرات آزمایشی به تاریخ ۲۵ حوت سال ۱۳۵۶ هجري شمسی آغاز ګردید.
د شهید داوود خان په لاس دغه ټلویزیون افتتاح نشو، د ۱۳۵۷ کال د اسد په ۲۸ د هیواد د خپلواکۍ د ورځې په مناسبت د نور محمد ترکي په وینا تلویزیون په رسمي توګه خپلې خپرونې پیل کړې.
در زمان امارت طالبان بر درب تلویزیون ملی قفل انداخته شد و نشرات آن در آغازین لحظات قرن ۲۱ حرام دانسته شد. ولې خوشبختانه به آرشیف غني رادیو تلویزیون آصیب نرسید.
په ۳۳ ولایاتو کې محلي ټلویزیوني چینلونه فعال شوي او د مرکزي خبري سرویس د خپراوي ترڅنګ هر ولایت خپل محلي نشرات هم لري. دغه راز راډیويي او ټلویزیوني خپرونې د سټلایټ ترڅنګ په آنلاین بڼه هم د راډیو ټلویزیون د آنلاین نشراتو د آمریت له لارې خپریږي. او ډیری خپرونې او خبرونه د فیسبوک، ټویټر، یوټیوب او نورو امکاناتو له لارې هم په نړۍ کې د لاسرسي وړ دي.
رادیو تلویزیون ملی افغانستان به اساس طرح جامع در نظر دارد از یک رادیو تلویزیون صرفاْ دولتی به رسانه واقعاْ ملی تعویض ګردد و پل باشد میان حکومت و مردم