نخستین رادیو در افغانستان
رادیوکابل در سال 1304
اساس و بنیاد نخستین رادیو در افغانستان یعنی رادیو کابل آنروز و رادیو افغانستان کابل آنــــروز و رادیـــــــــو افغانستان امروز در سال 1304 اثر پلان های ترقیخواهانه مرحوم شاه امان الله خان در شهر کابل گذاشته شـد . در
این سال انجنیر عطاالله برای فراگیری تخنیک رادیو به آلمان فرستاده شد . که آن مرحوم بعد از یکسال در ســــــال
1305 با چند تن از متخصصین آلمانی و با دو دستگاه فرستنده به کابل برگشتند .
در میزان سال 1306 دستگاه نصب و مراحل قانونی و تخنیکی آن تکمیل و در هــمین سال بــرای بـــار اول در
در شهرکابل توسط فرستنده کوچکی 200 وات از تعمیر کوتی لندنی واقع پل آرتل روی موج 360 متر ، رادیــــــو
کابل شروع به نشرات نمود .
وقتیکه رادیو در کشور ما شروع به نشرات نمود برخی از همسایگان ما فاقد رادیو بودند . نشرات رادیو در ایـن
اخبار داخلی و خارجی ، مضامین اجتماعی ، ادبی و تاریخی تشکیل میداد.
اولین نطاق دری مرحوم گویای اعتمادی و مرحوم عبدالجبار نطاق پشتو و از طبقۀ اناث مرحومه رقیه ابوبــکر
نطاقه دری و مرحومه مستوره نطاقۀ پشتو بودند و اولین مسوول نشرات رادیو مرحوم محمد محسن نام داشت .
موسیقی هم جزء مهم نشرات و برنامه ها بود ، که توسط مرحوم استاد غلام حسین ، مرحوم استــاد قـــــربانعلی
مرحوم استاد نتـــو، مرحوم استاد قاسم افغان ، مرحوم استاد غلام نبی و دیگران ساز و آواز پخش و نشر میــــشد .
البته همه نشرات بطور زنده و مستقیم پخش میگردید . متعسفانه این نشرات رادیو عمر کوتاه داشت و در اثــــــــــر
اغتشاش در سال 1307 رادیو از فعالیت باز ماند .
تاسال 1314 کشور دارای رادیو نبود و بعد از 16 سال وقفه بالندگی و بازسازی رادیو دوباره شروع شـــد و در همین سال بود که دستگاه جدید رادیو از آلمان خریداری و کار ساختمان ستدیو های آن در پل باغ عمـومـی شهــــر
کابل توسط متخصصین آلمانی شروع و آخذه های آن در یکه توت نصب گردید . به همین ترتیب آخــــــده هـــــــا
در ولایات کشور نیز نصب گردید . بدین اساس کار اساسی رادیو تحت نظر مرحوم سردار محمد نعیم خان معاون
صدارت و وزیر معارف آنوقت شروع و درحمل سال 1320 نشرات رادیوکابل طی بیانیه ای مــرحــوم ســـردار
محمدنعیم خان رسماً شروع گردید .
اولین رادیو دراین وقت ، رادیو های گوشکی یا کریستال ، مانند گوشکی تیلیفون بود که از آن صرف یک نفـــر
با ماندن گوشکی در گوشش استفاده کرده میتوانست و بس . تعداد آن در ابتدأ کمتر و قیمت بود . هــــمه مردم با آن
دسترسی نداشتند . لهذا دولت برای استفاده از رادیو،در چوک ها، پارک ها و جا های مزدحم ، لادسپیکر ها را در
پایه های بلند نصب کرده بود تا مردم از نشرات رادیوکابل مستفد شوند . بعد از آن هفت چراغه ، ده چراغه، فلپس
زیمینس و فیلکو در بازار کابل آمد که مردم با خریدن آن و نصب آنتن های آن در بام های شان نشرات رادیـــو را
می شنیدند .
نشرات رادیو کابل بوسیله ای فرستندۀ 20 کیلووات روی موج متوسط 660 کیلوسایکل از 7 شام شروع و تـــــا
30 : 9 شب ادامه داشت و از طرف صبح به مدت یک ساعت نشرات داشت . اخبار داخلی ، خارجی ، مضامیــــن
اجتماعی ، ادبی ، تاریخی و صحی نشرات آنرا تشکیل میداد .
در اثر تحولات ، انکشافات ساینس و تکنالوژی و ارتقای علم و فرهنگ و معارف در کشور و توجه دولت وقــت
و مساعی خستگی ناپذیر فرهنگیان کشور بویژه مرحوم علامه سلجوقی رییس مستقل مطبوعات ، بــرنـــــامه های
رادیو کابل رشد و انکشاف بیشتر یافت و نویسندگان مرکب از مرحوم استاد خلیلی ، مرحوم استاد علی احمد کهزاد
مرحوم پژواک ، مرحوم رشید لطیفی ، مرحوم گل پاچا الفت و دیگران تحت نظر علامه سلجوقی در عمارت کوتی
قهوه خانه در چمن حضوری تشکیل جلسه میداند و برای برنامه های رادیو کابل مطالب می نوشتند . دراین وقــــت
نشرات چهارونیم ساعت شد . یعنی سه و نیم ساعت از طرف شب و یک ساعت از طرف صبح که همه بطورزنده
پخش میشد . اولین رییس نشرات و تخنیکی مــرحوم عــطاالله خــان و بعــد مرحــوم محمـد محسن ، بعد از ایشان
غلام جیلانی آریزوی ، مرحوم احمد علی درانی ، مرحوم علی احمد نعیمی و مرحوم رشید لطیفی و دیگران بودند.
در سال 1330 مطابق 1951 دستگاه موج کوتاه بروی نشرات خارجی نیز آماده گردید و آنتـــــن هـای سمتـــــی
و جهتی آن به استقامت های جنوب شرق آسیا و اروپا نصب و نشرات خارجی شروع بکار نمود، که اولین برنامۀ
برنامۀ اردو و دومین آن انگلیسی و بعداً برنامه های آلمانی ، عربی ، فرانسوی و روسی بود .
در اثر انکشافات و تحولات در کشور در سال 1334 مطابق به 1964 ستدیوهای عصری و جــدید رادیـــــــــــو
در جادۀ انصاری وزیر محمد اکبرخان بکمک دولت آلمان اعمار گردید که دارای 7 ستدیو ثبت ، دو ستدیو نشـــــر
و یک تالار بزرگ به گنجایش 500 نفر ، لیله و دفاتر کارمندان نشراتی و تخنیکی و اداری میباشد ، که تاحـــــــال
رادیو افغانستان درآنجا موقعیت دارد. واضح است که در این وقت برنامه های از نگاه کمیت و کیفیت انکشــــــاف
و ارتقا نموده و نام رادیو کابل که نشرات آن منحصر به شهر کابل و اطراف آن بود در اثر این انکشافات به رادیو
افغانستان مسمی و نشرات آن سرتاسری گردید .
