موسیقی

استاد غلام حسین

مرحوم استاد غلام حسین فرزند عطا حسین می باشد، در گروه دوم موسیقیدانان هند بریتانوی پدر مرحوم استاد قاسم بنام ستارجو عطا حسین پدر استاد غلام حسین اول الذکر از کشمیر و ثانی الذکر از لاهور به افغانستان تشریف اوردند.
استاد غام حسین در سال 1265 هه ش در پشاور تولد گردید و در آوان طفولیت دروس متداوله را نزد برادر بزرگ خود عبدالحسین حکیم مشهور به عبدالله جان فرا گرفت و بعداً شامل مکتب گردید در مکتب موسیقی جزو نصاب تعلیمی بود منحیث شاگرد ممتاز شناخته شد و بعد از فراغت اسیستانت در حصهء موزیک با سر کس ایفای وظیفه نمود و بقرار قول جناب آقای ناصر پورن قاسمی در عصر امارت امیر حبیب الله خان با هنر مندان هندی شامل سراینده گان، شعبده بازان و گروه سرکس در مراسم بر گزاری محفل عروسی شاه دخت قمرالبنات با سردار شاه محمود به کابل تشریف آورد. و از آنست که استاد غلام حسین بنام هنرمند ممتاز شهرت می یابد چون که مردم کابل در آن زمان سرکس را ندیده بودند.
استاد غلام حسین که از حنجرهء خدا داد برخوردار بودبا صدای دلکش خود در کابل اقامت یافت و یکی از خواننده گان مشهور دربار پذیرفته شد.
آقای پورن قاسمی نواسهء استاد قاسم افغان می گوید:( مرحوم استاد غلام حسین بعد از مان گار شدن به کابل با چند تن از اعضای گروهش بشمول ماستر عبدالغنی شعبده باز، مینا و زهره (رقاصه) هیره (خواننده )،استاد غلام رضا و استا راجهی پتلی نیز به کابل مان گار شدند که بعضی از شعبده بازان کابل در حلقه شاگرید ماستر عبالغنی قرار گرفتند. نظر به هدایت امی حبیب الله خان ، محله ی در گذر خرابات کابل بنام کوچه پشاوری ها جای بود و باش برای گروه استاد غلام حسین اختصاسص داده شد.)« امید شماره 409»
در زمان امیر امان الله خان که موسیقی جزء پروگرام های نصاب تعلیمی مکاتب گردید. استاد غلام حسین و قربان علی خان استادان مکتب استقلال بوند، استاد غلام نبی نتو استاد موسیقی در لیسه حبیبیه، استاد امیر بخش خان در مکتب دارالمعلمین و استاد نبی گل در لیسه امانی موظف به تدریس موسیقی گشتند. در زمان پادشاهی امیر حبیب الله کلکانی، استاد غلام حسین به پشاور رفت و در اخیر پادشاهی محمد نادر شاه خان دوباره به کابل تشریف آورد.
استاد غلام حسین در زمان آمریت های استاد برشنا و استاد پژواک در رادیو موسیقی شرقی را تدریس نمود که استاد فرخ افندی در قسمت تدریس موسیقی غربی او را همراهی می کرد. استاد غلام حسین شاگرادان زیادی را در افغانستان تربیه نمو، در زمان مدیریت مرحوم استاد عبدالرشید لطیفی در پوهنی ننداری استاد غلام حسین موزیک دایرکتر بود و نیز مدت ها را بحیث استاد کودکستان ها سپری نمود تا در جشن های اطفال حصه های مهمی را بدست داشته باشد.
آقای مددی رد کتاب سرگذشت موسیقی در افغانستان در بارهء استاد غالم حسین می آورد:
«در دورهء امان الله که فلم های بی صدا در بخش سینمای شهر کابل روی پرده می افتاد استاد غلام حسین در گوشه ای از ستیژ سینما عقب پیانو قرار میگرفت و با نغماتی دل انیگز به تماشاچیان فلم های صامت را مجذوب هنرش می ساخت، در بعضی موارد استاد چاچه محمود (طبله نواز) و استاد ناظر (سارنگ نواز) هم در سینمای بهاری «مهتاب» پغمان او را همراهی میکردند.(ص 123 )
استاد غام حسین یکی از بزرگترین مربیان علم موسیقی در افغانستان بشمار میرود، علم موسیقی که علماء این علم را از قطار هنر ها بیرون نموده و در جملهء علم ریاضی قرار میدهند، استاد غلام حسین واقعاً این علم شریفه را با اخلاص تمام درمملکت افغانستان به اشخاص با استعداد تدریس و تعلیم کرد. با آنکه استادغام حسین موسیقی را در هند آموخته و شیوهء نوازنده گی او اساس کلاسیک هندی را داشت ولی با آن هم «پس از استاد قاسم استاد غلام حسین با نیروی خلافه و مایه های هنری زیاد به حیث یک استاد مجرب در عرصهء موسیقی باقی ماند و دریچهء دومین مکتب موسیقی افغانستانی را به روی هنر دوستان و هنر جویان گشود…وی که استاد مسلم موسیقی بود، خلاف اصل کهن« تقدم شعر بر موسیقی» بیشتر متوجه نو آفرینی و رنگ های تازه در موسیقی شد. او نخواست که مکتب خود را تنها در خرابات گسترش بدهد، لذا به سوی مکاتب و کودکستان ه روی آورد و با تاسیس کورس های موسیقی به جوانان و کودکان درس موسیقی و ترانه خوانی داد…. در سبک موسیقی کلاسیک بیز شاگردانی تربیه نمود. چنان که شاگرد و پسر ارشدش استاد محمد حسین سرآهنگ از خواننده گان اول افغانستان گردید.» (سرگذشت موسیقی در افغانستان ص 123-124)
در بارهء استاد غلام حسین یا یکی از خادمان بزرگ هنر موسیقی در افغانستان در یکی زا مجله های لمر چنین می خوانیم: « استاد غالم حسین صاحب مدال ها و نشانه های متعدد و موجد ترانه های وطنی و موسس کورس های موسیقی پسر عطا حسین در سا ل 1265 شمسی در کابل (اصلاً در پشاور) دیده به دنیا گشود وی از خواننده گان دربار بود، موسیقی را در افغانستان در عهده های معلمی و منتظمی و و مشاوریت موسیقی انکشاف داد و شاگردان کسبی و شوقی زیادی از خود بجا گذاشته است وی بعمر هشاد و دو پدورد زنده گی گفت. مشعلی را که وی در موسیقی بر افروخته بود اکنون به دست شاگردان فراوانش در جهان موسیقی روشنی بخشید.» ص 16 لمر شماره 5 سال 1350)
در قسمت خدمات بزرگ استاد غلام حسین سخن ها زیاد است او مرد کار، مهربان و علاقمند به خدمت شاگردان بود، آقای پورن قاسمی می فرماید که این اشخاص و هنرمندان شهید وطن نزد او موسیقی را آموخته اند: محمد ابراهیم نسیم، عزیز احمد پنهان وصال، محمد کریم زیار کش، عبدالرحیم ساربان، خانم خدیجه پروین، داکتر روح افزا، خانم رزین، خانم لیلا، خانم نسیمه، خانم رعنا پتونی، خانم شهلا، عبدالوهاب مددی، ضیاء قاریزاده کبوتر، اسد الله آرام، محمد عیسی نو خمار، استاد اولمیر و غیره.
می گفتند که امیر حبیب الله شهید با استاد غلام حسین محبت زیاد داشت و از آنست که او را در سفر ها با خود می برد.
استاد غلام حسین با دختر راجهی ازدواج کرده که ثمرهء آن دو پسر به نام های نثار حسین و مختار حسین و یک دختر است که فعلاً در پشاور اقامت دارد. اما فرزند بزرگ استاد غلام حسین استاد محمد حسین سرآهنگ و خادم حسین از ثمرهء ارزداج با خاله شهید استاد هاشم می باشند. برادران استاد به نام های عبدالحسین مشهور به عبدالله زیر نظر حکیم الملک میرزا محمد ابراهیم به شغل طبابت و حکیمی و برادر دیگرش به نام کریم حسین عطری علاوه از عطر سازی و پیشه عطاری با استاد غلام حسین نیز در هنر موسیقی انبازی داشت.