چهره ها

رهنورد زریاب داستان نویس معاصر

رهنورد زریاب در چهارم ماه سنبلۀ ۱۳٢۳ خورشيدی، درگذر ریکاخانه کابل، در خانواده‌ی متوسط زاده شد. پدرش از غزنی و مادرش از شمال کشور بود.
او مکتب حبیبیه را به پایان رسانید و وارد دانشگاه کابل شد و رشته‌ خبرنگاری را انتخاب کرد. مدتی بعد از پایان تحصیل با استفاده از یک بورس تحصیلی به بریتانیا رفت و از دانشگاه ویلزجنوبی گواهی‌نامهٔ فوق لیسانس گرفت.
رهنورد زریاب هنگامی که هنوز دانش‌آموز مکتب بود، به‌کار نویسند‌ه‌گی روی آورد و نخستین داستان‌های خود را در مجله‌های گوناگون کشور به چاپ رسانيد.
او خود در اين بارۀ چنين سخن می‌گويد: “بسيار خردسال بودم كه با يك انگيزه به نوشتن روی آوردم. آن انگيزه اين بود كه خانه ی ما در دهه ی سی؛ يعنی نيم قرن پيش، محل رفت و آمد روشنفكران بود. مهم‌ترين و برجسته ترين چهره های فرهنگی و سياسی آن زمان به خانه يی ما رفت و آمد داشتند. از جمله كسانی كه به خانه ی ما رفت و آمد داشتند، دو چهره ی فرهنگی سرشناس، يكی، شادروان محمدرحيم الهام و ديگری، شادروان محمدنسيم نكهت سعيدی، هر دو از استادان آن زمان دانشگاه كابل بودند. نخستين رهنمای من در كار نوشتن به صورت جدّی نيز استاد نكهت سعيدی بود. البته در مكتب هم ما يك آموزگار بسيار خوب داشتيم به نام سيد محمدنبی مظفری كه از باشنده های چنداوُل كابل بود. وی مرد با دانش و فرهيخته ای بود و من بسيار خود را مديون او احساس می‌كنم. به هر حال، در مراحل بعدی و به‌صورت جدّی‌تر، نسيم نكهت، رهنما و مشوّق من بود و اين به‌صورت تقريبی برابر می‌شود به سال‌هايی كه در صنف شش مكتب بودم. كارهای نخستين من را استاد نكهت، رهنمايی و ويرايش كرد، ولی اثری را كه شايسته ی چاپ ديد، “معلم رسم” نام داشت كه خود ايشان برد و در مجله “پشتون ژغ” چاپ كرد كه فكر می‌كنم صنف نه مكتب بودم. البته از اثری كه خودم بسيار خوشش داشتم وهنوز هم دوستش دارم، داستانی بود به نام “پرده ی دوم” كه آن را فكر می‌كنم در صنف اول دانشگاه نوشتم.”
شماری از داستان‌های وی در اتحاد شوروی سابق، ایران و آلمان فدرال اقبال چاپ یافته‌اند و از جمله یک مجموعه‌ی داســتان‌های کوتاه‌اش به زبان روســی در ماســکو نيز منتشــر شــده اســت.


رهنورد زریاب بعد از انجام خدمت سربازی به این وظایف اشتغال داشت و خدمات قابل توجهی برای فرهنگ و ادب کشور نیز انجام داد.
• خبرنگار در هفته‌نامهً ژوندون.
• مدیر عمومی خبرنگاران روزنامهً اصلاح ـ انیس.
• مدیر مسئول فصل‌نامهً ARYANA (Afghanistan Republic) که به زبان انگلیسی چاپ می‌شد.
• مدیر عمومی دفتر «معرفی افغانستان» (Publicity for Afghanistan).
• مسوول بخش هنر در وزارت اطلاعات و فرهنگ.
• آمر دفتر فرهنگ مردم.
• دبیر روزنامهً The Kabul New Times
• دبیر بخش داستان‌نویسی اتحادیهً نویسنده‌گان.
• رئیس اتحادیه نویسنده‌گان افغانستان از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۳۷۰ هجری خورشیدی.
از سال ١٣٧٣ خورشیدی کابل را ترک کرد و به مونپولیه فرانسه رفت، اما پس از تشکیل دولت موقت از سوی وزارت فرهنگ به خدمت دعوت شد و به سمت معاون وزیر فرهنگ انتخاب شد.
تا کنون این کتاب‌ها از ره‌نورد زریاب به چاپ رسیده‌اند:
• «داستان‌ها» (مجموعهٔ پنج جلدی داستان‌های کوتاه):
• شهر طلسم شده
• مردی که سایه‌اش ترکش کرد
• دزد اسپ
• و باران می‌بارید
• سگ و تفنگ
• پیراهن‌ها (ترجمه چند داستان از چند نویسنده جهان)
• حاشیه‌ها (مجموعه مقاله‌های پژوهشی)
• گنگ خوابدیده (مجموعه مقاله‌های پژوهشی)
• «پایان کار سه رویین‌تن (مجموعهٔ مقاله‌های پژوهشی)
• چه‌ها که نوشتیم (جستارها)
• زیبای زیر خاک خفته (گزیده داستان‌های کوتاه)
• گلنار و آیینه (رمان) نشر زریاب
• چه‌ها که نوشتیم (مقاله‌های پژوهشی و یادواره‌ها)
س دور قمر (بین سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۵ در شماره‌های مسلسل «وفا» در پیشاور به چاپ رسیده‌است)
• … و شیخ گفت (داستایت‌ها) نشر زریاب
• چار گرد قلا گشتم (رمان) نشر زریاب
• مارهای زیر درخت‌های سنجد و سه داستان دیگر (داستان‌های کوتاه)
• شورشی که آدمی زاده‌گکان و جان‌ورکان برپا کردند (رمان) نشر زریاب
• قلندرنامه
• کاکه شش پر و دختر شاه پریان
• درویش پنجم
• آزای اندیشه و گفتار (مجموعه مقاله‌های پژوهشی)
• هذیان‌های دور غربت (طنزها)
رمان‌های ناتمام
سیب و ارستاطالیس
رازهای دایه پیر
سکه‌ای که سلیمان یافت
و سرانجام آقای سحرخیز بیدار می‌شود
زن بدخشانی
ره‌نورد زریاب فیلمنامه فلم «اختر مسخره» را نیز نوشته‌است.
در پاییز سال ۱۳۹۱ منوچهر فرادیس نویسنده جوان افغانستانی، نشری را به نام محمداعظم ره‌نورد زریاب تأسیس کرد. اکنون این نشر، نشر زریاب، از مهم‌ترین ناشران افغانستان در حوزه پارسی زبان حساب می‌شود که ناب‌ترین آثار ادبی پارسی زبان و جهان را منتشر کرده‌است.

منابع
۱٫ (۱۳۹۴). سفر قندهار، جامعه و رسانه در افغانستان. پاریس: نشر یوتوپیا.
• «رهنورد زریاب». فردا (farda.org).
• روان فرهادی. «افغانستان: ادبیات (AFGHANISTAN xii. Literature)». دانشنامه ایرانیکا.
• دانشنامه اریانا

نظر بدهید