موسیقی

محمد نسیم ابراهیم

ابراهیم نسیم در میان آوازخوانان شوقی و در زمرهء پیشقدمان قرار دارد. صدای نسیم آنقدر دلپسند و مؤزون است که هنگام خواندن، دلهای زنگ زده مغموم را شسته و شاد می نماید.همانطوریکه در طبیعت «نسیم بهاران» بردل پرندگان غلغله برپا می کند، صدای ابراهیم نسیم دلهای شنوندگان را بشور می آورد.
نسیم با خواندن اشعار انتقادی و صدای افسونگر خود در مقابل بی عدالتی ها، رشوه خواران، حکام ستمگر، خان و خوانین ظالم،هر کدام را با مصراعی که وصف الحال شان است، تأدیب میکند. اینگونه خواندنهای انتقادی که سالها به شیوهء «کومیک» ادا می شده است، در محیط اثرات عمیق داشته، ناراحتی های درونی برخی از شنونده گان کاهش میداد. نسیم از زمانی که خواندن اینگونه اشعار انتقادی را در رادیو آغاز کرد بر تعداد علاقمندان رادیو افزوده شده. از همین جهت است که (نسیم شاه مرد بزمیان است) عبدالوهاب مددی یکی از هنرمندان هرات باستان که در کابل به کمال شهرت رسیده است، ضمن معلوماتی که در بارهء ابراهیم نسیم و فعالیت های هنری اش، ارائه کرده می نویسد: نسیم پنجاه و چهار آهنگ انتقادی را که اکثر اشعار آن از شادروان عبدالصبور غفوری بوده، سروده است. آقای مددی حیات نسیم را بدینگونه شرح میدهد که عیناً می آوریم:
«معروف ترین و محبوب ترین آوازخوان آهنگهای انتقادی در نیم قرن اخیر محمد ابراهیم نسیم است. او دراین عرصه هنرمندی است بی نظیر و بی بدیل. جای دارد که از او و هنر او در همین جا به تفصیل صحبتی داشته باشیم.
محمد ابراهیم نسیم فرزند محمد جان در سال ۱۳۰۶ هجری خورشیدی در شوربازار کابل به دنیا آمد. پدرش مامور دولت بود، ابراهیم نسیم که برادر بزرگتر محمد حسین ارمان هنرمند معروف کشور است که تا صنف نهم در لیسه حبیبیه درس خوانده و از سال ۱۳۲۱ به بعد فعالیت های هنری بحیث ممثل تیاتر و آواز خوان رادیو آغاز کرده است. او در موسیقی شاگرد استاد غلام حسین بود و همواره از آن استاد بزرگ به نیکویی یاد میکرد.
در سال ۱۳۲۰ شامل کورس موسیقی رادیو کابل شد. استادان آن کورس، استاد غلام حسین (معلم آواز)، استاد فرخ افندی (معلم نوتیشن اروپایی)، استاد نبی گل (معلم سیتار)، استاد محمود (معلم طبله) و استاد ناظر (معلم دلربا) بودند.
نسیم در این کورس چهار ساله ادامه داد. شاگردان معروف کورس علاوه از ابراهیم نسیم، گل احمد شیفته، کریم زیارکش، یوسف بهروز، امان الله مسکین، غلام محمد، محمد عیسی، خلیل قاریزاده، عبدالروف نظر (پسر میرزا نظر محمد)، فیض محمد و عبدالجلیل زلاند بودند.
آنانیکه آموختن آلات موسیقی را در کورس تعقیب میکردند عبارت بودند از محمد انور شاهین و سید حسن (ستارنوازان)، غلام محمد (دلربا نواز)، امان الله ایوب و محمد اکرم (طبله نوازان) عده ای دیگر.
هر چند در سالهای بعدی چند بار کورسهای موسیقی در رادیو کابل دایر شد ولی از آنجا که مبنی بر هیچگونه اساس درست و بنیادی نبودند. پس از مدت کوتاهی بساط شان برچیده می شد و شالودهء آنها از هم می پاشید.
نسیم می گوید: پس از میرزا نظر، ماما باقی، عزیز احمد پنهان، کریم شوقی و گل احمد شیفته، من ششمین آواخوان شوقی بودم که در رادیو کابل به آوازخوانی آغاز کردم، نسیم از آلات موسیقی هارمونیه و تنبور نواخته میتواند. ( استفاده از کتاب تألیفی استاد مددی)
اولین آهنگ او در رادیو خواند و مستقیماً پخش گردید آهنگ معروف فولکلوریک (واوالیلا صبا مزار میرم ــ جان لیلا دیدن بار میرم) بود.
نسیم همزمان با آواز خوانی در رادیو، سالهای درازی با اجرای نقشها در درامه هایی که در تیاتر های کابل (مرستون تیاتر، شاری ننداری و پوهنی ننداری) به نمایش گذاشته میشد هنرنمایی میکرد. چنانکه نخستین بار درامه «اشتباه» اثر شادروان استاد عبدالغفور برشنا نقش پسر یک خان را بازی نموده است، ولی هنر اصلی او در درامه ها اجرای آهنگهای کمیدی و انتقادی در درامه ها و نمایشنامه ها بود. او به بیش از یکصدپارچه کومیک و انتقادی دارد که با تمثیل و حرکتهای مناسب خوانده است.
ابراهیم نسیم در قطار ممثلان و تیاتر چیان نیز قرار دارد. چنانکه دکتور عبدالواسع لطیفی در کتاب «پدر تیاتر افغانستان، استاد عبدالرشید لطیفی» در زمره ممثلان نیز درج کرده است.
در مورد استعداد هنری ابراهیم نسیم همینقدر باید گفت که: وی اگر یک پارچه نثر را خواسته باشد به آواز بلند بخواند، می تواند از آن پارچه، آهنگ دلخواهی تقدیم کند و مستمع را غرق حیرت سازد. صدای نسیم سحر آمیز و سخت گیراست.
یکی از علل موفقیت در تألیف این کتاب آنست که نسیم در وقت حیاتش عکس های بسیار مهم موسیقی نوازان را در دوران طالبان در پاکستان می آورد و آنرا با پوست خاص برای استاد ارمان میفرستاد. نسیم و ارمان که برادران می باشند در خصوص حمایت، احترام و خدمت به هنرمندان ممتاز و بی رقیب می باشند. بسیاری از عکس های سابقه داران موسیقی را در این کتاب نسیم به بیرون کشیده ورنه طالبان همه را می سوختاندند. خداوند نسیم را در قعر جنت جا دهد که بعد از خدمات زیاد خود در هنر کلتور و فرهنگ افغانستان بی نام و نشان در کابل جان خود را بحق تسلیم نمود، این نگارنده و ملیون ها مردم افغانستان عاشق صدا های دلکش نسیم بودیم. نسیم در میان حلقات هنری بماند گل خوشبوی و معطر جلوه میکرد و نام گرامی و عزیز او در هنر بخط زرین نوشته شده و نام جاویدان را در تاریخ موسیقی کشور بدست آورده است.
نسیم در کابل ازین دنیای فانی به جاویدان شتافت.