کتگوری - چهره ها

د افغانستان نوموتی لیکوال استاد سعدالدین شپون هم ومړ.

استاد شپون له ډېرې مودې راهسې د ناروغۍ په بستر پورت وه، چې تېره ورځ یې د امریکا په ویرجینیا ایالت کې د ۸۴ کلونو په عمر سا ورکړه. نوموړي د کابل پوهنتون استاد لیکوال او د یوه ژورنالیست په توګه ډېر کلونه کار کړی. سعدالدین شپون ۱۹۳۳ میلادي کال د کندوز ولایت په خان اباد ولسوالۍ کې د قاضي برهان په کور کې دې نړۍ ته سترګې وغړولې. د استاد له قوله”الف او بې مې د کلي له جوماته پیل کړه، مکتب مې به کابل کې ولوست، لوړې زده کړې مې په کابل او امریکا کې وکړې“. د استاد شپون کاري ژوند په کابل کې پیل شوی او ډېره...

استادی که هیچگاه یادداشتی با خود به صنف نمی برد

عبدالاحمد جاوید از محدود ‌پژوهشگران کشور است که تحقیقات سودمند وفراوانی در گستره ادبیات‌ شناسی، زبان و فرهنگ فارسی دری انجام داده‌ و از وی ده‌ها کتاب، رساله و مقاله در زمینه زبان و فرهنگ فارسی برجای مانده‌است. پروفسور عبدالاحمد جاوید، در سال ۱۳۰۶ در کابل به ‌دنیا آمد و در سال ۱۳۲۲ وارد دانشکده ادبیات دانشگاه کابل شد. در سال ۱۳۲۳ با گرفتن بورس از دانشگاه تهران به آنجا رفت و در دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی مشغول تحصیل شد. پروفسور جاوید درسمت‌هایی مثل مدیریت نشرات رادیو کابل، عضویت هیئت بررسی کتابهای...

ښاغلی ننګیالی بڅرکی

لیکوال، شاعر علمي او فرهنګي شخصیت پر هیواد او خلکو مین ننګیالی بڅرکی. نوموړی د ۱۹۵۳زیږدیز کال د جون میاشتي پرلومړۍ نیټه، چی د۱۳۳۲لیږدیز کال دغبرګولي له ۱۰مي نیټې سره سمون خوري د کندهارښار د لرګو ګنج د بي بي حوا په کوڅه کي په یوه روڼ اندې، سیاسي اومبارزه کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستلې چي پلاراونیکه ئې د ویښ زلمیانو غورځنګ مشهور او نامتو غړي وو او د ولسواکۍ لپاره یې د ملي مبارزې په پلوۍ د هغه وخت حکومت له خوا ونیول شول او زنداني شول. د ښاغلی ننګیالی بڅرکۍ پلار ارواښاد محمد علم بڅرکی نومید، چې د...

عبدالهادی داوی پریشان

عبدالهادى داوى پریشان فرزند طبيب عبدالاحد خان درسال ۱۲۷۴ هـ ش در باغ عليمردان كابل چشم به جهان گشود. تحصيلات ابتدايى را در مكتب حبيبيه به پايان رسانده و به درخواست علامه محمود طرزي به حيث محرر سراج الاخبار افغانيه مقرر گرديد. داوى شاعر و نويسنده دست بلند در زبان هاى درى و پشتو بود و با زبان اردو، تركى، عربى و انګليسي نيز اشنايى داشت. داوى كه در دوران شاگردى در مكتب حبيبيه با حلقات روشنفكرى و نظريات جديد اشنا گرديده بود با انتشار اشعار و مقالات بيدار كننده خويش در سراج الاخبار افغانيه سهم فعال...

محمد ايوب خان د افغانستان د تاریخ یو پیاوړی مبارز

د ميوند زمرى سردار محمد ايوب خان د ارواښاد امير شيرعلي خان زوى دئ، مور يې د ننگرهار د سعادت خان مومند لور وه. کله چي انگرېزانو پر لوى افغانستان باندي ښکېلا کي تېرى وکړ، هغه مهال واک د امير شير علي خان د بل زوى امير ياقوب خان په لاس کښي و. انگرېزانو چي د کابل او کندهار سيمي يې نيولې وې، ياقوب خان د گندمک بې ننگه او د ولس نامنلې او لعنتي تړون د انگرېزي د سفير پېري لوييس ناپيليون کيوناري سره لاسليک کړی وو، ځکه نو په ټول هيواد کښي پرگنې راوپارېدلې او لوى پاڅون پيل شو. د انگرېزانو سفير کيوناري د...

عبدالکریم تمنا هروی از شاعران معاصر افغانستان

عبدالکریم تمنا در روستای سروستان واقع در جنوب شرق شهر هرات متولد شده‌است. او در سالهای اول کودکی پدر و مادرش را از دست داد. در سالهای نوجوانی به کارهایی نظیر میرزایی (حسابداری) پرداخت.. عبدالکریم تمنا به مدارس سبک امروزی نرفته و در مسجد دروس ابتدایی را سپری کرده و علم آموزی را با تلاش شخصی ادامه داده‌است. او خواندن دیوان حافظ را در سالهای کودکی خود را نزد بانویی بنام قریش (مادر ابوبکر و غلام‌حیدر یقین ) فرا گرفت. فعالیت‌ها در افغانستان وی مدت ۱۴ سال مسئول کتابخانهٔ عامهٔ هرات بود. و همچنین در...

ښه ویاند او غوره شاعر کمال الدین مستان

کمال الدین مستان د جمال الدین زوی ، په ۱۳۳۷ لمریز کال د لوګر ولایت څرخ علاقه داری، په شش کلا نومي کلي کې په یوه بزګریزه کورنۍ کې زیږېدلی دی. لومړنۍ، منځنۍ او ثانوۍ زده کړې یې په پلرني ټاټوبي او د لوړو زده کړو لپاره کابل ته راغی او د ادبیاتو له پوهنځی څخه فارغ شو. نوموړي له هماغه وړکتوبه له شعر او شاعري سره مینه درلوده . دندې: مستان صاحب د روغتیا، زیری، هنر، فرهنګ مردم او د آواز مجلو چلوونکی یا قلمي همکار پاته شوی او همدارنګه د کلنی(سالنامی) آمر، د اطلاعاتو او کلتور وزارت، د نشراتو د لوی ریاست،...

زیب النساء بیگم

زیب النساء بیگم شاعر تورک فارسی گوی دختراورنگزیب ششمین امپراتورگورکانی شاهدخت زیب النساء بیگم { مخفی } دختر اورنگزیب عالمگیر ششمین پادشاه امپراتوری گورکانی اجدادش ترک ازشهر سبز سمرقند تورکستان، درسال ۱۰۴۸هجری دردهلی هند ازکتم عدم بعالم هستی پاگذاشت، این دخترخوش سیرت، خوبصورت، ادیب، هنرپرور و عاقل به نسبت ذکاوت ونبوغ را از نسل خود امیرتیمور و ظهیر الدین بابر به ارث برده بود شاهکاری های ذیل را به یادگار گذاشت : ۱– درطفولیت قرآن کریم را مانند امیر تیمور وپدرش درحافظه اش سپرد و بعد بهترین...

جلال نوراني نور طنز نه لیکي

افغان لیکوال او نوموتی طنز لیکونکی جلال نوراني د ۶۹ کلونو په عمر له دې نړۍ وکوچېد. د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت ویاند صابر مومند د نوموړي مړینه تائید کړې او ویلي یې دي چې جلال نوراني تېره دوشنبې ومړ. د اطلاعاتو او فرهنګ وزیر محمد رسول باوري د نوموړي مړینه یوه لویه ضایعه وبلله او وویل، که څه هم دی تقاعد وه، خو له یاد وزارت سره یې قلمي همکاري کوله. جلال نوراني په بېلابېلو بستونو کار کړی دی د معاصر طنز لیکنې بنسټ ایښودونکو وه او یو څه وخت د یاد وزارت سلاکار پاته شوی. جلال نوراني په ۱۳۲۷ هجري لمریز...

پوهاند سید بهاءالدین مجروح

پوهاند سید بهاءالدین مجروح د سید شمس الدین مجروح زوی چې د کنړ ولایت د ساداتو په هغه دره کې زېږېدلی چې له سلو کلونو را په دې خوا د پاچاصاحبانو به نامه د لوی مقام او عزت خاوندان دي. که د دې درې ډېری خلک په پښتو خبرې کوي، ولې نورې ژبې لکه پشه يي او ګوربتي هم خپل ویونکي لري. بهاءوالدین د ۱۳۰۶ کال د دلوې په ۱۲ په یوه وړه کورنۍ کې سترګې وغړولې، خو د نېکمرغۍ خبره دا وه چې کورنۍ یې له علم او ادب سره اشنا وه، ځکه دی هم ژرلوستونکی شوه او د یوه ځانګړي ښوونکي تر څار لاندې یې ګلستان، بوستان، سکندرنامه او...