چهره ها

عبدالهادی داوی پریشان

عبدالهادى داوى پریشان فرزند طبيب عبدالاحد خان درسال ۱۲۷۴ هـ ش در باغ عليمردان كابل چشم به جهان گشود.
تحصيلات ابتدايى را در مكتب حبيبيه به پايان رسانده و به درخواست علامه محمود طرزي به حيث محرر سراج الاخبار افغانيه مقرر گرديد.

داوى شاعر و نويسنده دست بلند در زبان هاى درى و پشتو بود و با زبان اردو، تركى، عربى و انګليسي نيز اشنايى داشت.
داوى كه در دوران شاگردى در مكتب حبيبيه با حلقات روشنفكرى و نظريات جديد اشنا گرديده بود با انتشار اشعار و مقالات بيدار كننده خويش در سراج الاخبار افغانيه سهم فعال داشت از جمله اشخاص بيدار نهضت مشروطيت در افغانستان به شمار می رفت.
در سال ۱۲۹۷ هـ ش به زندان انداخته شد و مدت هفت ماه در زندان سپرى كرد. علت زندانی شدن وى حمله بالاى امير حبيب الله خان بوده باوجود فشار زیاد اطرافيان امير خواستار وی بود ولی شخص امير از كشتن وى ابا ورزيد.

بعد از قتل امير در كله گوش لغمان و با قدرت رسيدن غازى امان الله، ساير زندانيان سياسى كه از دوستان امان الله بودند؛ از زندان رها و به حيث مدیر و سر محرر جريده امان افغان كه جانشين سراج الاخبار افغانيه بود، مقرر گرديد و نخستین شماره ان در ۱۲۹۸به مديريت اقبال چاپ یافت.
عبدالهادى داوى در سال ۱۲۹۹ هـ ش بحيث سفير افغانستان در بخارا تعيين گرديد. در سال ۱۳۰۰ هـ ش بحيث مدير بخش اروپا و هند در وزارت خارجه مقرر شد.در سال ۱۹۲۱ میلادی وزير مختار افغانستان در لندن تود، كه اين مسووليت را تا سال ۱۹۲۴ بعهده داشت.

در زمان اغتشاش مدت ۱۷ روز را در زندان به سربرد و با رهايى از زندان به هند رفت و در آنجا مجله اى را به نام افغانستان، از لاهور به نشر رساند. در زمان نادر خان با بازگشت به كشور بحيث سفير افغانستان در المان مقرر و بعد از مدتى دوباره به وطن خواسته شد. زمانى كه نادر خان به قتل رسيد، در كنار گرفتارى يكعده اشخاص، وى نيز دستگير و به زندان انداخته شد و مدت سيزده سال و پنج ماه را در زندان ارگ شاهى سپرى كرد.
در سال ۱۳۳۸ بحيث سفير افغانستان په مصر رفت و بعد از آن سفير كبراى افغانستان در اندونيزيا مقرر گرديد. در سال ۱۳۴۲ عضو لويه جرګه تسويد مسوده قانون اساسى و از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۹ بحيث رييس د مشرانو جرګه ايفاى وظيفه كرد.
عبدالهادى دواى دوران پيرى را در منزلش سپرى كرد و بالاخره در بيست و هفتم برج اسد سال ۱۳۶۱ جهان فانى را وداع گفت و در شهداى صالحين به خاك سپرده شد.
اثار چاپ و ناچاپ مرحوم داوى قرار ذیل است.
۱- تجارت شمالى ما
۲- اثار اردوى اقبال
۳- زما رسول پاك
۴- كليات داوى
۵- لاله ريخته
۶- عبرت نامه
۷- سفرنامه منصورى
۸- حافظ شيراز
۹- مقالات خطابات
۱۰- حيات در مصر
۱۱- حيات در اندونيزيا
۱۲- سفرالاخبار
۱۳- ګلخانه غياصه
۱۴- نغمات
۱۵- رجال وطن
۱۶- د پښتنو تاريخ او آينده
۱۷- پشتو اشعار
۱۸- و سوانح زنده ګى.